Potrawy z ryb



Kozłek lekarski



Valeriana officinalis

Bylina z rodziny kozłkowatych, wieloletnia. Występuje na wilgotnych łąkach i niskich torfowiskach oraz w zaroślach. Łodyga wysoka do 2 metrów, wzniesiona, nierozgałęziona, wewnątrz pusta. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Kwiaty drobne, białe, bladoróżowe lub bladoliliowe.
Główne związki: Olejki eteryczne, walepotriaty, tanina, żywice.
Uprawa: Wymaga gleby żyznej, zasobnej w próchnicę i wapń. Najlepiej udaje się na stanowiskach zacienionych i możliwie zawsze wilgotnych.
Zbiór i przechowywanie: Zbiera się kłącze i korzeń kozika z upraw w drugim roku, jesienią. Opłukane i pokrojone suszy się w suszarniach w temperaturze do 35 stopni.
Zastosowanie w ziołolecznictwie: Wyciągi alkoholowe podawane są w stanach nadmiernej pobudliwości, stanach lękowych, w trudnościach w zasypianiu, zaburzeniach układu pokarmowego na tle nerwowym. Kto nie może zasnąć, powinien sporządzić zimny wyciąg, zalewając łyżeczkę zioła filiżanką zimnej wody.
Uwaga: Nie powinno się go spożywać przez dłuższy czas w większej ilości, gdyż powoduje uzależnienie! Może także dojść do przejściowego paraliżu. Uważać trzeba także na koty, które po zjedzeniu kozika popadają w stan upojenia.


Jeśli wolisz coś słodkiego, to może zrobisz:

Kruche ciastka słoneczka
Ciasto: 3 surowe żółtka, 30 dag mąki, 10 dag masła, 10 dag margaryny, 5 dag cukru pudru; lukier z surowych białek: 2 białka, wanilia, 20 dag cukru pudru;
nadzienie: 30 dag dżemu lub kwaskowej marmolady.

Przygotować kruche ciasto: żółtka oddzielić od białek. Do mąki dodać tłuszcz, siekać szerokim nożem z mąką, dodać żółtka, cukier puder zagnieść szybko wszystkie składniki na jednolitą gładką masę. Przykryć, zostawić w chłodnym miejscu na 30 minut. Sporządzić lukier. Ciasto rozwałkować na grubość 1/3 cm, wykrawać małą foremką lub kieliszkiem do wina krążki z ciasta. Każdy krążek smarować lukrem za pomocą noża. Ułożyć na blasze, wstawić do mocno nagrzanego piekarnika, piec ok. 10 minut. Gdy ciasto się upiecze i lukier zrumieni na jasnozłoty kolor, wyjąć, zdjąć z blachy póki ciastka są gorące, ułożyć na stolnicy jedno obok drugiego. Ostudzone ciastka smarować od spodu marmoladą, zlepiać po dwa. Z porcji tej otrzymuje się około 40 ciastek.


Zioła w kuchni

Lawenda lekarska (Lavanduła officinalis)

Wiecznie zielona krzewinka z rodziny jasnotowatych, roślina uprawiana i ozdobna. Wymaga starannej uprawy na glebach żyznych, zasobnych w wapń. Łodyga wysoka 50-90 cm, prosta lub nieco wygięta. Kwiaty drobne, niebieskawe. Kwitnie od lipca do sierpnia. Pochodzi z regionu śródziemnomorskiego i około XI wieku została przez mnichów przeniesiona przez Alpy. W średniowieczu lawendę stosowano jako środek moczopędny, pobudzający miesiączkowanie i poród, a także w zawrotach głowy i drżeniu kończyn. Przypisywano jej także właściwości magiczne: Zakochane dziewczęta dodawały jej wybrańcom swego serca do posiłku, aby zdobyć ich przychylność i uwagę.

Główne związki: Olejek eteryczny, garbniki, flawonoidy, kumaryna.

Uprawa: Rozmnażana z nasion, rzadziej z sadzonek lub przez podział rośliny. Tę niewymagającą roślinę można hodować na balkonie lub w ogrodzie. Wysiew nasion jesienią lub wczesną wiosną.

Zbiór i przechowywanie: Kwiaty i ziele można zbierać w lipcu i sierpniu. Ścina się je w dzień słoneczny i suchy, a następnie suszy w warunkach naturalnych (w cieniu i przewiewie). Przechowywać je trzeba w hermetycznych, szklanych naczyniach.

Zastosowanie w kuchni: Stosuje się młode pędy. Uwaga: lawenda ma bardzo intensywny smak, dlatego ostrożnie z ilością! Podgrzewanie wzmacnia aromat, stąd dobrze jest korzystać ze świeżego ziela. Służy do doprawiania sałat, potraw z jagnięciny oraz warzyw, pieczeni cielęcej, zupy rybnej oraz masła ziołowego.

Zastosowanie w ziołolecznictwie: Kwiat lawendy wykazuje działanie uspokajające, żółciopędne, pobudzające wydzielanie soku żołądkowego. Wyciąg z kwiatu jest składnikiem mieszanek ziołowych o działaniu uspokajającym, stosowanych w zaburzeniach snu oraz o działaniu przeciwreumatycznym. Służy do przygotowania kąpieli aromatycznych oraz poduszek zapachowych (działanie uspokajające). W mieszance z jałowcem, tatarakiem i mirrą stosowany jest jako środek przeciwmolowy.

Herbatka na ból głowy i przeziębienie: 1-2 łyżeczki kwiatu lawendy na filiżankę wrzątku. Odstawić na 5 minut. Odcedzić. Pić 2-3 razy dziennie. Kąpiel aromatyczna: zagotować 100 g kwiatu w 2 litrach wody. Odcedzić. Dodać do wody kąpielowej.